Stel je voor: je zit net comfortabel op de bank. De popcorn staat klaar.
▶Inhoudsopgave
Je opent Netflix, kiest die ene nieuwe blockbuster en drukt op play. In plaats van een vloeiende film, begin je eerst een gevecht met die vervelende buffer-cirkel. Het beeld hapert, de kwaliteit zakt naar een pixelige soep. Herkenbaar?
Het ligt vaak niet aan je glasvezelverbinding of je gloednieuwe OLED-tv. De boosdoener is de manier waarop de video wordt verpakt en verzonden.
En daar gaat nu een revolutie plaatsvinden: de AV1 codec. Dit is de toekomst van streamen, en het gaat jouw filmavond voorgoed veranderen.
Wat is die AV1 codec eigenlijk?
Een codec is eigenlijk een soort digitale verhuizer. Video’s die je opneemt of streamt, zijn gigantisch groot.
Zonder compressie zou een uurtje 4K-beeld wel 75 GB kunnen wegen. Dat kun je niet zomaar via het internet naar je tv sturen.
De codec (een samentrekking van coderen en decoderen) pakt die enorme bestanden strak in, zodat ze makkelijk verstuurd kunnen worden. Je tv of telefoon pakt ze bij aankomst weer uit. Dat is wat AV1 doet, maar dan veel slimmer dan zijn voorgangers. De oude garde kent waarschijnlijk H.264 (AVC), een standaard die al sinds 2003 bestaat.
Daarna kwam H.265 (HEVC), die ongeveer 40% efficiënter was. AV1, ontwikkeld door de Alliance for Open Media (waar bedrijven als Google, Netflix, Apple en Amazon in zitten), is de opvolger.
En het is geen kleine stap vooruit. AV1 is ongeveer 30% efficiënter dan HEVC. Dat betekent: dezelfde beeldkwaliteit, maar dan met een veel lagere bitrate.
Of, voor de streamer: een veel scherpere beeldkwaliteit voor dezelfde hoeveelheid data. Waarom is dat nu zo belangrijk?
Omdat streamingdiensten als Netflix, Disney+ en HBO Max constant worstelen met dataverkeer.
Zij willen jou de best mogelijke kwaliteit leveren, zonder dat hun serverkosten door het dak schieten en zonder dat jouw internet eronder lijdt. Met AV1 kunnen ze jou een perfect 4K-beeld sturen met maar de helft van de data die ze voorheen nodig hadden. Dat is een gamechanger voor iedereen die geen supersnelle internetabonnementen heeft.
Hoe werkt die slimmere verpakking?
Stel je voor dat je een kamer vol Lego-blokken moet verhuizen. De oude manier was om ze in grote dozen te stoppen, met heel veel losse plekken er tussen.
AV1 is als een machine die al die blokjes perfect op elkaar stapelt, in de kleinste mogelijke dozen, zonder dat er één blokje breekt. Technisch gezien gebruikt de codec veel geavanceerder gereedschap om bewegingen in beeld te voorspellen en weg te laten wat je oog toch niet ziet. Een belangrijk onderdeel is de ‘intra-frame predictie’.
Klinkt ingewikkeld, maar het betekent simpelweg dat de codec naar een enkel beeld kijkt en zelf bedacht hoe de rest van de pixels eruitziet, gebaseerd op patronen die er al zijn.
Waar H.264 nogal eens een hoop data verspilt door alles tot in de puntjes te beschrijven, gokt AV1 slimmer. Het is de reden waarom een vleugje rook of een wazige achtergrond in een Netflix-serie er met AV1 nog steeds super realistisch uitziet, maar veel minder data kost. Voor jou als kijker betekent dit het einde van de pixelsoep zodra je internet even minder stabiel is.
Omdat AV1 zo efficiënt is, kan de stream makkelijker schakelen naar een lagere bitrate zonder dat je meteen in een blokkerige brij kijkt. Het systeem bouwt als het ware een sterkere digitale fundering, waardoor je beeld veel langer stabiel blijft en je minder snel last hebt van haperende 4K-streams op je tv, ook tijdens drukke avonduren op je netwerk.
Wie gebruikt het en wat levert het op?
AV1 is geen toekomstmuziek meer; het is al volop in gebruik. Netflix is hier al sinds 2020 mee aan het experimenteren en inmiddels zie je bijna elke nieuwe titel in AV1 verschijnen als je apparaat het ondersteunt.
Disney+ doet hetzelfde, net als YouTube. HBO Max loopt iets achter, maar volgt snel.
Zelfs providers zoals VodafoneZiggo en KPN beginnen hun eigen tv-apparaten en mediaplaten te voorzien van AV1-ondersteuning, omdat ze weten dat dit de toekomst is. Wat het je concreet oplevert? Als je een Chromecast met Google TV (4K-model) of een recente Nvidia Shield TV Pro gebruikt, stream je in 4K HDR met AV1 terwijl je maar 8 tot 12 Mbps nodig hebt. Zonder AV1 had je makkelijk 20-25 Mbps nodig voor dezelfde kwaliteit.
Voor mensen met een internetabonnement van 50 Mbps scheelt dat enorm. Bij de beste internet providers voor streaming kun je dan moeiteloos tegelijkertijd kijken en gamen, zonder dat er een buffer-cirkel verschijnt.
Er zit ook een prijsvoordeel verborgen in deze efficiëntie. Streamingdiensten betalen voor elke gigabyte aan dataverkeer die hun servers versturen. Omdat AV1 de datagrootte halveert, halen ze hun kosten omlaag.
Die besparing vloeit niet direct naar een goedkoper abonnement, maar wel naar een stabielere dienst en de investering in nieuwe techniek. En soms belonen diensten je met een gratis maandje als ze zien dat je een compatibel apparaat gebruikt, puur omdat ze je als tevreden gebruiker willen houden.
Welke apparaten en providers doen al mee?
Om van AV1 te kunnen profiteren, moet je ‘hardware’ het snappen. Niet elk apparaat is even slim.
De populairste speler op dit moment is de Chromecast met Google TV (HD of 4K). Deze dongle van rond de €40 à €50 ondersteunt AV1 volledig. Zodra je hem installeert en de Netflix-app opent, zal die automatisch de AV1-stream kiezen als die beschikbaar is.
Je ziet dit niet terug in beeld, maar je merkt het aan de soepelheid. Ook de duurdere mediaspelers doen mee.
De Apple TV 4K (model vanaf 2021) en de Nvidia Shield TV Pro (rond €200) draaien AV1 moeiteloos.
Voor Apple-gebruikers is het goed om te weten dat de iPhone 12 en nieuwer AV1 kunnen decoderen. Dat betekent dat je op je telefoon dus ook extreem scherpe beelden krijgt vanuit Netflix of YouTube, zonder je databundel te verspillen. Samsung Smart TV’s vanaf 2022 en LG’s met webOS 6.0 doen het ook. Providers zoals Ziggo en KPN spelen hier slim op in.
Bij Ziggo ontvang je de Horizon-box of de Next-gen box vaak al met ondersteuning voor de nieuwste codecs. Als je een oude mediabox hebt, kun je soms gratis upgraden naar een nieuwere versie.
Vraag hier naar bij je provider. Het scheelt hen bandbreedte en jouw kijkplezier. Soms zit er in een ‘alles-in-1-pakket’ van €60 per maand al een mediabox die AV1 aankan, zonder dat je het doorhebt.
Praktische tips om er nu van te profiteren
Wil je zeker weten of je al profiteert van AV1? De makkelijkste test is via Netflix.
Zoek op een titel die je wilt kijken. Druk tijdens het afspelen op de info-knop op je afstandsbediening (meestal de ‘i’ of het pijltje omlaag). Er verschijnt een scherm met technische details.
Zoek naar ‘AV1/High’ of ‘DV (AV1)’ bij de resolutie. Staat er H.264 of H.265?
Dan draait je apparaat nog op de oude standaard. Check je instellingen.
Ga in de Netflix-app naar ‘Profiel en ouderlijk toezicht’ > ‘Apparaatvoorkeuren’ > ‘Speelautomatisch af’. Zorg dat dit op ‘Hoog’ staat, want soms staat het standaard op ‘Middel’ om data te besparen. Ook op YouTube kun je instellen dat je altijd de beste kwaliteit wilt. Als je een Chromecast gebruikt, update deze dan regelmatig via de Google Home-app.
Nieuwe updates bevatten vaak verbeterde AV1-ondersteuning. Twijfel je of je internet snel genoeg is voor 4K streaming op Netflix met AV1?
Een verbinding van 25 Mbps is ruim voldoende. Is je WiFi traag? Gebruik een netwerkkabel of zet je 5GHz-band breed.
Mocht je provider (bijvoorbeeld KPN) een ‘slimme’ internetbox hebben, kijk dan in de app of er een ‘QoS’ (Quality of Service) instelling is.
Zet die aan voor je mediaspeler. Zo krijgt jouw filmavond altijd voorrang op de game-activiteiten van de kids.